Pokolenie Z vs. Alfa: jak cyfryzacja kształtuje młode generacje?

Każdy przedstawiciel pokoleń X, Y i Z jest nacechowany pewną historią, w której dorastał. Wojna, PRL, cyfrowa ewolucja – to tylko niektóre z najważniejszych wydarzeń powojennej Polski, które ukształtowały odmienne generacje, którym badacze nadali określone nazwy. Przyjrzyjmy się jednak bliżej pokoleniu Z oraz Alfa w świecie już bardzo dobrze rozwiniętej cyfryzacji.

Pokolenie X, Y, Z – krótka chronologia

Na początku warto przywołać krótką chronologię każdej z generacji XYZ. Przyjęte ramy czasowe zaczerpnęłam z publikacji T. Sobierajskiego i M. Kuszewskiej: Pokolenia – jak uczyć się od siebie nawzajem. Generacja X obejmuje osoby urodzone w latach 1965–1980, którzy często są określani dziećmi baby boomerów. Milenialsi, czyli pokolenie Y to osoby urodzone w latach 1980–1994, z kolei do pokolenia Z zalicza się osoby urodzone w latach 1995–2012. Następnie badacze najmłodsze pokolenie jakim jest Alfa klasyfikuje na lata 2010-2025. Aktualnie właśnie rodzi się to pokolenie lub jest w fazie bycia nastolatkiem. Rodzeństwo pokolenia Alfa, które już jest na świecie od 2010 roku chodzi do szkoły, poznaje swoje pasje, zdobywa nowe umiejętności i powoli zaczyna wchodzić w dorosłe życie.

Rzeczywistość według pokolenia Z i Alfa

Skupmy się jednak głownie na pokoleniu Z oraz Alfa. Czy można już zauważyć różnicę pomiędzy pokoleniem Z a pokoleniem Alfa? Na pewno te różnice będą widoczne w chęci do pracy, motywacji, perspektywach na życie, użytkowaniu cyfrowych narzędzi jakie daje i nieustannie tworzy świat wirtualny a także wielu innych czynników, które wpływają na codzienność każdego z nas.

Kontrast jest widoczny już w okresie dzieciństwa, dorastania osób z tych dwóch pokoleń. Pokolenie Z większość okresu dzieciństwa i dorastania spędzała z resztą rówieśników jeszcze na świeżym powietrzu. Konsole, komputery czy pierwsze telefony komórkowe były już znane małym zoomersom oraz ich rodzicom, ale nie na tyle, że czuli oni presję ze strony otoczenia, żeby zaopatrzyć ich potomstwo jak najszybciej w telefon komórkowy czy komputer. W przeciwieństwie do tego, co obserwujemy dziś u przedstawicieli pokolenia Alfa. Dodajmy, że  pokolenie to może być rodzeństwem a nawet już potomstwem pokolenia Z.

Pokolenie świata internetowego, czyli generacja Z

Gen Z to geniusze w pracy z komputerem i Internetem. Jakakolwiek automatyzacja procesów w sferze nowej technologii nie jest dla nich problemem. Są elastyczni pod tym względem i nie potrzebują dużo czasu na przyswajanie zmian jakie zachodzą w cyfrowym świecie. W czasie wolnym uwielbiają podróże i stawiają na rozwój osobisty. Zoomersi potrafią zawalczyć o swoje w miejscu pracy, co może wynikać z obserwacji ich ciężko pracujących rodziców – mowa o przedstawicielach pokoleń X i Y.

Pokolenie Z ceni także swobodę w swoim miejscu pracy. Podczas szukania pracy wielu przedstawicieli Zetek zwraca uwagę na to czy pracodawca daje możliwość pracy hybrydowej. Nauczeni zdalnymi zajęciami na studiach podczas pandemii Covid wiedzą jak to wygląda. Znają wujka Google od podstaw i nie straszne im wyszukiwanie informacji. Potrafią odróżnić prawdę od fałszywych informacji. To osoby znające Internet przed ChatemGPT i TiktTokiem. Pierwszą styczność z komputem i Internetem Zetki miały w szkole podstawowej. Rozprawki, wypracowania czy treści na social media były pisane przez nich samodzielnie, bez pomocy sztucznej inteligencji.

Alfa – pokolenie inteligentnych algorytmów

Umysł pokolenia Alfa od dzieciństwa jest zajęty cyfryzacją. Nie ulega wątpliwości, że generacja ta przysłowiowo „rodzi się z telefonem w ręku”. Oczywiście tak też nazywano zoomersów, jednak przemiany technologiczne jakie miały miejsce w latach 2012-2025, uważam, że mogły dać ten zaszczyt Alfikom.

Przyjrzymy się dziecięcym latom pokolenia Alfa. Puszczane dla nich przez rodziców na smartfonach bajki czy gry to codzienność. Wraz z rozwojem sztucznej inteligencji Alfa posiada błyskawiczny dostęp do narzędzi AI, czego pokolenie Z nie miało. Na przykład poprzez aplikacje w swoim telefonie. Oczywiście ułatwiony dostęp do takich narzędzi może wpływać zadowalająco na wyniki w nauce dziecka czy zdobywaniu jakichkolwiek innych umiejętności. Warto sobie jednak zadać pytanie czy łatwy dostęp do narzędzi cyfrowych ułatwiających wykonywanie zadań wpływa na osoby z generacji Alfa tylko korzystnie? W odróżnieniu od pokolenia Z, przedstawiciele generacji Alfa nie muszą już wkładać dużego wysiłku w poszukiwanie interesujących treści w sieci. Współczesne wyszukiwarki są wyposażone w mechanizmy AI, dzięki czemu otrzymują gotowe odpowiedzi niemal natychmiast. Haczyk pojawia się tu, że niekiedy treści te wymagają zweryfikowania i miejscami mijają się z prawdą.

Milenialsi i Gen Z – jako wzór dla pokolenia Alfa

Przypomnijmy sobie nasze dzieciństwo i to czy rodzice, opiekunowie czy nauczyciele coś od nas wymagali? Zapewne przez większość naszego beztroskiego czasu. Co w znacznej mierze robią osoby z pokolenia Alfa podczas wolnych chwil? Spędzają w Internecie. Na pytanie: „kim chcesz zostać w przyszłości?” wielu z nich odpowiada: „influencerką”  i „youtuberem”. Alfa dużo czasu spędza w social mediach, głównie na portalu YouTube oraz TikTok skąd podpatruje, inspiruje się i znajduje swoich idoli, którzy w większości są z generacji Z i Milenialsów. 

Zawody te mogą aspirować młode osoby do działania i robienia wielu rzeczy w tym kierunku, jak np. nagrywanie filmików i wrzucanie ich do sieci. Jednak jeszcze 10 czy 20 lat temu było to hobby, podczas gdy „internety” jeszcze raczkowały, a jakie generacja Milenialsów wykonywała po pracy. Przykładem może być tutaj youtuber Niekryty Krytyk, który w tamtych latach pracował jako copywriter a po pracy nagrywał filmiki. Aktualnie nagrywanie filmików i regularnie prowadzony kanał na YouTube to prawdziwy sposób na zarabianie pieniędzy. Wracając do aspektu obowiązków – często obserwuje się, że młoda Alfa ma ich coraz mniej. Powodować to może pewne zachowania dysfunkcyjne, takie właśnie jak pewność, że bez trudu i wysiłku dostaną w życiu wszystko. Mniejsza samodzielność pokolenia Alfa ma znaczenie także w pójściu przez nich na łatwiznę podczas życiowych wyborów.

Korzystanie z mediów społecznościowych w znaczącej ilości czasu przez generację Alfa jest szkodliwe także pod tym względem, że powoduje spadek koncentracji a także problemy z rówieśnikami czy zawieraniem nowych znajomości. Tutaj warto zauważyć, że niekorzystnym aspektem rozwoju młodych osób z generacji Alfa był fakt, że pewien okres ich edukacji przypadał na pandemię Covid. To wtedy nauczyli się, że są w stanie prawie wszystko załatwić przez Internet, komunikator zamiast rozmowy telefonicznej. Przekłada się to na gorszy sposób wysławiania. Zdawkowo, w skrócie, z niedopowiedzeniami a Pandemia Covid19 była też czasem próby nad silną wolą podczas lekcji online: czy scrollować ten telefon czy jednak słuchać nauczyciela? W efekcie mamy zakłóconą koncentrację i być może prokrastynację.

Wyzwania stojące przed generacją Alfa

Z kolei warto zwrócić uwagę na to, że pokolenie Alfa jest pokoleniem, które będzie dawało początek kolejnym innowacjom w AI. Może być i na pewno jest to pokolenie chętne na nowe doświadczenia. Ważnym elementem w ich pracy z pewnością będzie aspekt work life balance, czyli nacisk na oddzielnie czasu prywatnego od zawodowego. W świecie jeszcze większego nieustannego pędu i rozwoju będzie jednym z priorytetów.

Na pewno wyzwaniem dla generacji Alfa w pracy może być współpraca z resztą pracowników, będących także z tego pokolenia. Praca w grupach może ich nieco zaskoczyć, jednak działając pod motywującą presją czasu mogą wyjść z zadanego projektu całkiem nieźle. Przy nieustającym pędzie świata generacja Alfa jest do tego doskonale przystosowana. Era cyfrowa wpłynęła na to, że Alfiki są najlepsze w adaptacji do zmieniających się warunków życia, pracy etc. Właśnie między innymi przez nieustająco rozwijającą się AI, która dla nich jest na porządku dziennym.

Pokolenie Z i Alfa – dwie generacje nowej technologii

Pokolenie Z oraz Alfa to dwa pokolenia zbliżone do siebie. Pierwsze z nich, jakie przychodziło na świat w latach 1995-2012 uczyło się Internetu od podstaw. Generacja Alfa przychodząca na świat 2010-2025 swoje dorastanie miała już z asystentami głosowymi, spersonalizowanymi rekomendacjami w wyszukiwarce a za pan brat była ze sztuczną inteligencją w edukacji i rozrywce. Dla dzieci Milenialsów a nawet już Zetek, pierwszym narzędziem nowej technologii jest smartfon.

Generacja Z w historii młodości, dorastania ma sporo cech wspólnych z Milenialsami. Jest to ostatnie pokolenie, które było wychowywane bez dostępu do Internetu i smartfona od pierwszych chwil życia. W swoim działaniu potrafią być cierpliwi a zasługą tego może być stwierdzenie, że to oni uczyli się Internetu i go tworzyli.

Internet i media społecznościowe to kompendium wiedzy na temat rzeczywistości dla najmłodszego pokolenia. Tak jak szybko dostają odpowiedź w wyszukiwarce Google na zapytanie – tak też wymagać będą wielu rzeczy w swoim życiu natychmiastowo. Brak refleksji nad rozwiązaniem i niechęć do szukania lepszego wyniku mogą świadczyć o słabszym rozwinięciu umiejętności krytycznego myślenia. Pokolenie Alfa będzie i już jest pierwszą generacją, wśród której sztuczna inteligencja będzie towarzyszyć od wczesnego etapu dojrzewania do dorosłości. 

Źródła:

1. Sobierajski, Tomasz, Kuszewska, Magdalena. 2023. Pokolenia – jak uczyć się od siebie nawzajem. Poznań: Filia.
2. Poradnik pracownika
3. Cyfrowi tubylcy i cyfrowi imigranci. O społecznych wyzwaniach i zagrożeniach w cyberprzestrzeni.
4. Niekryty Krytyk